การตรวจหาเชื้อก่อโรคในระบบทางเดินหายใจ (Respiratory tract infection) 

          โรคติดเชื้อในระบบทางเดินหายใจเป็นโรคติดต่อที่พบได้บ่อยในประชากรไทย สาเหตุหลักของการติดเชื้อมาจากไวรัส และแบคทีเรีย ซึ่งโดยทั่วไปผู้ป่วยจะมีอาการ ไข้ ไอ มีน้ำมูก เจ็บคอ ปวดศีรษะ และปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ เชื้อก่อโรคหลายชนิดทำให้เกิดอาการทางคลินิกที่คล้ายกันหรืออาจมีการติดเชื้อร่วมมากกว่าหนึ่งชนิด ซึ่งส่งผลให้การวินิจฉัยอาจเกิดข้อผิดพลาดได้ ปัจจุบันการตรวจทางห้องปฏิบัติการมีความสำคัญในการตรวจวิเคราะห์หาเชื้อที่เป็นสาเหตุของการก่อโรคในผู้ป่วยโดยใช้เทคนิคทางอณูชีววิทยา (Molecular biology)

          เทคนิค Real-time polymerase chain reaction (Real-time PCR) เป็นเทคนิคที่ช่วยเพิ่มปริมาณและตรวจหาสารพันธุกรรมเป้าหมายอย่างจำเพาะโดยใช้ไพร์เมอร์หรือโพรบ ซึ่งทำให้วิเคราะห์ผลได้อย่างรวดเร็ว มีความไว และมีความจําเพาะสูงในการตรวจหาชนิดของเชื้อก่อโรค ปัจจุบันจึงได้มีการพัฒนาการตรวด้วยเทคนิค Real-time PCR มาในรูปแบบ TaqMan Array Card (TAC) ซึ่งเป็น Microfluidic technology ที่มีหลุมปฏิกิริยาขนาดเล็กถึง 384 หลุม ทำให้สามารถตรวจหายีนหรือเชื้อได้หลายชนิด ชุดตรวจ TAC นิยมนําไปใช้ศึกษาการแสดงออกของยีนจํานวนมาก จึงเหมาะแก่การนำมาใช้ในการตรวจหาเชื้อก่อโรคที่หลากหลายรวมถึงเชื้อที่ก่อโรคในระบบทางเดินหายใจด้วย

ภาพที่ 1 : แสดงลักษณะของ TaqMan™ Array card
ที่มา : USER GUIDE (Publication Number MAN0018045)

        ทาง Applied Biosystems (ABI) จึงได้ผลิต TrueMark™ Respiratory Panel 2.0, TaqMan® Array Card ที่ใช้สำหรับการตรวจหาเชื้อก่อโรคในระบบทางเดินหายใจหลากหลายชนิด โดย TAC จะบรรจุไพรเมอร์และโพรบที่จําเพาะต่อเชื้อก่อโรคแต่ละชนิดลงในหลุมปฏิกิริยาจํานวน 384 หลุม ซึ่งทำให้สามารถตรวจเชื้อก่อโรคเป้าหมายได้ 41 ชนิด และยังมาพร้อมกับเชื้อเป้าหมายที่ใช้เป็นตัวทดสอบควบคุม (Positive control) อีกจำนวน 4 ชนิด ชุดตรวจนี้ถูกออกแบบให้สามารถตรวจหายีนหรือเชื้อหลายชนิดได้ โดยใช้ปริมาณสารพันธุกรรมและน้ำยาตรวจน้อยกว่าการตรวจในรูปแบบ 96 หลุม และยังใช้งานง่าย มีขั้นตอนการดูดจ่ายสารน้อยซึ่งจะช่วยลดระยะเวลา และลดความผิดพลาดจากผู้ใช้งานได้อีกด้วย

ภาพที่ 2 : TrueMark™ Respiratory Panel 2.0, TaqMan™ Array card
ที่มา : https://www.thermofisher.com/order/catalog/product/A49047

ตารางที่ 1 : เชื้อก่อโรคจำนวน 41 ชนิด บน TrueMark Respiratory Panel 2.0, TaqMan Array Card

          เครื่อง Real time PCR ที่มี TaqMan™ Array Card™ block และสามารถใช้ชุดตรวจ TrueMark™ Respiratory Panel 2.0, TaqMan® Array Card ได้ มีดังนี้

                                                                                                             A                                                                           B

ภาพที่ 3 : A. QuantStudio™ 7 Pro Real-Time PCR System, TaqMan™ Array Card              
                 ที่มา : https://www.thermofisher.com/order/catalog/product/A43165?SID=srch-srp-A43165                
                   B. QuantStudio™ 12K Flex Real-Time PCR System, Array Card block              
                 ที่มา : https://www.thermofisher.com/order/catalog/product/4471085?SID=srch-srp-4471085

ข้อมูลเพิ่มเติม : https://www.thermofisher.com/order/catalog/product/A49047?SID=srch-srp-A49047

บทความโดย: สุมิตรา สุขพิทักษ์
ตำแหน่ง: Technical Application Specialist